4 nguyên tắc giao tiếp của đạo Phật

Nguyên tắc giao tiếp rất quan trọng trong Phật giáo, vì việc dụng ngôn hay im lặng đúng lúc phụ thuộc phần lớn vào sự hài hòa trong môi trường xã hội cụ thể. Các nguyên tắc này đều liên quan đến việc trò chuyện với bản thân và cả với người khác.

4 nguyên tắc giao tiếp của đạo Phật

Phật giáo quan niệm rằng cứ tuân theo 4 nguyên tắc giao tiếp cơ bản này ắt sẽ đạt đến ngưỡng hài hòa giữa người với người. Phương pháp này không chỉ bao gồm những điều răn dạy, mà còn gợi ý một số chuẩn mực giao tiếp trong cuộc sống nếu chúng ta thực tâm muốn duy trì mối quan hệ lành mạnh với người khác.

Bốn nguyên tắc giao tiếp này nhằm hướng đến sự minh bạch và thái độ tôn trọng trong giao tiếp. Lời nói là công cụ con người dùng để bày tỏ quan điểm và cảm xúc đến đối phương. Sử dụng đúng cách thì người hiểu ta và ta hiểu người, nhờ đó tình cảm càng thêm khắng khít.

Đối với Đức Phật, bốn nguyên tắc này là sự trung thực, sự tử tế, biết im lặng và giữ hòa khí.

Lão Tử từng nói: “Lời hoa mỹ thì không thật, lời thật thì không hoa mỹ”.

1. Sự trung thực

Nguyên tắc đầu tiên trong giao tiếp là sự thành thật. Nghe thì dễ, nhưng việc thực hành không mấy đơn giản. Trung thực tức là khi nói phải bám vào sự thật, phải phản ánh đúng thực tế. Vấn đề là không phải lúc nào người ta cũng biết cái gì là đúng. Thế nên, đôi khi người ta chọn nói dối, trước là dối người, sau là dối mình.

Vậy nên, để nói sự thật, bạn phải thực hành thói quen trung thực với bản thân. Nếu ngay với bản thân bạn cũng không thể phân biệt đúng sai thì việc thành thực với người khác là không thể. Hơn nữa, hãy luôn nhớ rằng việc thực hiện sẽ dễ hơn nếu điều bạn nói là xuất phát từ trái tim, với mong cầu được bày tỏ ý kiến, ngoài ra đừng lăn tăn về bất cứ điều gì khác.

2. Sự tử tế

Giữa người chân thật và kẻ giả dối tồn tại một sự khác biệt rất lớn. Sự tôn trọng và suy nghĩ thấu đáo là điều kiện tiên quyết của một mối quan hệ lành mạnh và ngày một nảy nở. Thái độ vô lễ, thiếu tôn trọng người khác sẽ vô tình đẩy mối quan hệ của bạn đến ngõ cụt. Nói cách khác, sự tức giận và nỗi sợ hãi là hiện thân của cái tôi, và chúng sẽ khiến bạn hành xử thô lỗ với đối phương.

Khi bạn tức giận hay sợ hãi thì cái tôi sẽ lên tiếng thay cho trái tim bạn, khiến bạn có cảm giác “đeo gông vào cổ” và sẽ không thể cảm thấy được bình yên. Thế nên, hãy chắc rằng tâm bạn đã đạt đến trạng thái tĩnh trước khi mở lời.

3. Biết im lặng đúng lúc

Đức Phật nhấn mạnh tầm quan trọng của việc biết im lặng. Đối với nhiều người, sự im lặng là khoảng trống mà họ phải lấp đầy ngay tức khắc. Thế nhưng Phật giáo xem nó như khoảng không tự nhiên để bạn có thể lắng nghe chính mình và người khác. Không biết cách lắng nghe, thì coi như không có sự giao tiếp.

Giao tiếp vốn là con đường hai chiều. Nói chỉ để nói chính là biểu hiện của sự lo âu, thứ mà sẽ cướp đi giá trị của lời nói và ngăn sự giao tiếp đạt được mục đích tốt đẹp của nó. Điều đó làm hao tổn tâm trí và gây hại cho các mối quan hệ giữa người với người. Những cảm xúc vụn vặt từ đó cũng sẽ bị thổi phồng lên so với thực tế.

4. Giữ hòa khí

Nguyên tắc giao tiếp cuối cùng trong Phật giáo là sự hòa thuận. Đức Phật nói rằng lời nói chỉ chính trực khi nó giữ được hòa khí giữa con người với nhau. “Nghĩ một đằng, làm một nẻo” sẽ gây ra hiểu nhầm và cảm xúc tiêu cực ở người khác. Muốn tạo bầu không khí thân thiện đòi hỏi ta phải chọn lọc từ ngữ chính xác nhằm diễn đạt ý muốn nói. Thái độ né tránh hay từ ngữ dư thừa sẽ chỉ tạo thêm rối ren mà thôi. Khó hiểu sẽ sinh ra bối rối và thông điệp truyền tải ít nhiều cũng bị loãng đi.

Những nguyên tắc trên có lẽ không mấy phổ biến ở phương Tây vì chủ nghĩa cá nhân khiến họ khó mà giữ im lặng được. Văn hóa đáp trả ngay tắp lự giải thích vì sao giữ im lặng là điều xa lạ với họ.

Điều không ổn ở đây là, dưới góc độ là một chỉnh thể xã hội, chúng ta đang trải qua thời kì mà trọng tâm của việc giao tiếp lại nằm ở những vấn đề vụn vặt, không mấy quan trọng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự tĩnh tại trong tâm mà còn hạn chế suy nghĩ của con người ta dưới góc độ cá nhân, ảnh hưởng đến khả năng bày tỏ bản thân và lắng nghe người khác. Do đó, lời nói dần không còn nhiều giá trị và có lẽ đó là nguyên nhân khiến thế giới này ngày càng trở nên khắc nghiệt.

Nguồn: exploringyourmind

Leave a Reply

%d bloggers like this: