Có phải cái gì “hữu cơ” cũng tốt?

Trong vài năm qua thực phẩm hữu cơ ngày càng trở nên phổ biến. Mặc dù giá cả cao hơn, nhưng việc lựa chọn sản phẩm hữu cơ để thay thế thực phẩm truyền thống đã trở thành chuẩn mực mới của cuộc sống và thể hiện sự trách nhiệm đối với xã hội.

Có phải cái gì "hữu cơ" cũng tốt?

Thực phẩm hữu cơ được cho là tốt hơn cho sức khỏe, tự nhiên hơn và lành mạnh hơn. Nhưng chúng ta liệu có hoàn toàn hiểu biết về thực phẩm hữu cơ? Hiện không tồn tại định nghĩa thống nhất, vì vậy các khu vực khác nhau có định nghĩa và quy định khác nhau về thực phẩm hữu cơ.

Nhìn chung, thực phẩm hữu cơ là loại thực phẩm được nuôi trồng mà không sử dụng hạt giống biến đổi gen, phân bón tổng hợp, hay thuốc trừ sâu tổng hợp. Thay vào đó, người nông dân sử dụng những cách truyền thống để sản xuất thực phẩm như luân canh và sử dụng phân bón hữu cơ như phân ủ hoặc phân chuồng.

Mặc dù lý do mua thực phẩm hữu cơ hoàn toàn chính đáng, nhưng nó liệu có thực sự hiệu quả, hay chỉ là một xu hướng tốn kém khác chúng ta nên bỏ qua? Thực phẩm hữu liệu cơ tốt hơn cho sức khỏe? Một niềm tin phổ biến liên quan đến cây trồng hữu cơ đó là chúng được canh tác một cách tự nhiên, từ đó sẽ bổ dưỡng và tốt cho sức khỏe hơn.

Trên thực tế, một số nghiên cứu chỉ ra rằng thực phẩm hữu cơ chứa nhiều chất chống oxy hóa mà cây trồng tự tạo ra như một loại chất trừ sâu tự nhiên. Cây trồng hữu cơ dường như phải cần được chăm sóc nhiều hơn trong khi cây trồng truyền thống cần rất ít sự trợ giúp từ con người. Người ta cho rằng chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe, mặc dù các nhà khoa học vẫn chưa có khẳng định chắc chắn về việc này.

Chúng ta không biết chính xác chúng mang lại lợi ích như thế nào, hoặc phải tiêu thụ bao nhiêu để hấp thụ đủ một lượng chất cần thiết cho cơ thể. Liệu sản phẩm hữu cơ có bổ dưỡng hơn? Bằng chứng về điều đó vẫn chưa rõ ràng. Một số nghiên cứu cho rằng thực phẩm hữu cơ có thể chứa nhiều vitamin C và axit béo omega-3 hơn, trong khi những nghiên cứu khác không tìm thấy sự khác biệt đáng kể. Nhìn chung, các nghiên cứu cho thấy chỉ có sự khác biệt nhỏ về giá trị dinh dưỡng giữa 2 bên.

Vậy nên, các nghiên cứu thực tế cho rằng, chúng không mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe. Còn những gì chúng ta đã biết, là ăn trái cây và rau tốt cho sức khỏe nhưng hầu hết chúng ta đều không ăn đủ.

Ăn rau quan trọng đối với sức khỏe của bạn hơn là cách chúng được sản xuất. Thực phẩm hữu cơ có thực sự tự nhiên hơn? Mọi người không chỉ mua thực phẩm hữu cơ để có thêm vitamin, mà để tránh chất độc hại; như thuốc trừ sâu nhân tạo và phân bón. Và một số nghiên cứu cho thấy rằng thực sự có ít dư lượng thuốc trừ sâu trên các sản phẩm hữu cơ. Nhưng mọi sự phức tạp bắt nguồn từ đây. Ít thuốc trừ sâu không có nghĩa là không có gì cả. Trong khi thuốc trừ sâu được coi là giải pháp cuối cùng trong việc canh tác hữu cơ, đương nhiên, chúng không hề bị cấm.

Hầu hết các loại thuốc trừ sâu hữu cơ là độc tố tự nhiên, như dầu thực vật, hỗn hợp xà phòng, lưu huỳnh hay đồng sunfat. Nhưng chúng cũng là những chất tổng hợp. Vậy sự khác biệt giữa thuốc trừ sâu hữu cơ và thuốc trừ sâu thông thường là gì? Câu trả lời là: không khác gì nhiều! Thuốc trừ sâu hữu cơ không chắc đã an toàn hơn. Độc là độc. Không quan trọng việc chúng được sản xuất như thế nào hay có nguồn gốc từ thiên nhiên.

Có phải cái gì "hữu cơ" cũng tốt?

Thực tế, trong trường hợp đồng sunfat, thường được sử dụng trên táo hữu cơ, thuốc trừ sâu hữu cơ này thực sự có hại hơn cho con người. Độc tính của những chất đó phụ thuộc vào nồng độ của nó và cách bạn tiếp xúc với chúng, cho dù chúng có tự nhiên hay không.

Có một vài nghiên cứu gần đây về mức độ phơi nhiễm thuốc trừ sâu hiện nay, ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài. Năm 2018, nghiên cứu từ Pháp cho rằng không bao giờ ăn thực phẩm hữu cơ sẽ có nguy cơ cao hơn mắc một số bệnh ung thư nhất định. Nghiên cứu này đã bị chỉ trích rất nhiều.

Các báo cáo được lấy từ thói quen ăn uống của những người tham gia thí nghiệm, trong khi không có xét nghiệm thực tế nào về nồng độ thuốc trừ sâu trong cơ thể họ. Mọi việc càng trở nên phức tạp hơn, một nghiên cứu của Đan Mạch năm 2018 nhận thấy rằng sự nguy hiểm của thuốc trừ sâu đối với một người trưởng thành tương tự như uống một ly rượu mỗi ba tháng.

Lượng thuốc trừ sâu trên rau của bạn không đáng để bạn lo ngại đến thế. Mặc dù vậy, chúng ta nên tiếp tục yêu cầu các tiêu chuẩn nghiêm ngặt cho thực phẩm của chúng ta. Tất cả các loại thuốc trừ sâu phải được quy định và kiểm tra nghiêm ngặt ở EU và Mỹ.

Hằng năm, hàng ngàn mẫu thực phẩm được kiểm tra về dư lượng thuốc trừ sâu. Phần lớn các mẫu không có dư lượng hoặc chỉ là một phần của mức sai số. Ngay bây giờ, nhiễm độc từ vi khuẩn và nấm còn nguy hiểm hơn nhiều. Và, trước mắt, rủi ro của chúng là như nhau – dù là thực phẩm hữu cơ hay thực phẩm thông thường.

Thực phẩm hữu cơ liệu có tốt hơn cho môi trường? Năm 2017, một phân tích tổng hợp nghiên cứu canh tác hữu cơ một cách chi tiết và phân tích thực phẩm hữu cơ và thực phẩm thông thường từ hơn 700 nhà sản xuất và tác động của chúng đối với những loại như khí thải nhà kính, lượng tiêu thụ năng lượng, và diện tích đất cần thiết.

Kết quả là gì? Không có phương pháp sản xuất nào tốt hơn cho môi trường một cách rõ ràng. Hệ thống hữu cơ sử dụng ít năng lượng hơn các hệ thống thông thường, nhưng có lượng khí thải nhà kính tương tự. Trang trại hữu cơ sử dụng ít thuốc trừ sâu hơn, nhưng cần nhiều diện tích đất hơn để sản xuất cùng một lượng cây trồng. Những kết quả khác nhau cũng đã được xác nhận bởi một báo cáo từ cơ quan thực phẩm Thụy Điển.

Thực phẩm hữu cơ và thông thường giống nhau trong hầu hết các nghiên cứu. Nếu sự khác biệt lớn nhất là ở diện tích đất sử dụng. Thì rõ ràng canh tác truyền thống đã thắng, còn về mặt độc tính sinh thái thì canh tác hữu cơ có một lợi thế rõ ràng hơn. Vì vậy, theo những kết quả này, canh tác truyền thống thực sự có tác động ít hơn một chút đến môi trường so với hữu cơ. Điểm mấu chốt là thực phẩm hữu cơ không hề vượt trội hơn so với sản phẩm thông thường giống như chúng ta đã biết.

Nhưng, nông nghiệp hữu cơ cũng có tác động ở cấp độ rộng hơn bởi nhu cầu đang tăng lên liên tục, và cuộc đấu tranh để cung cấp cho thị trường có thể dẫn đến các phương pháp sản xuất kém bền vững hơn theo những cách khác. Ví dụ ở Tây Ban Nha, người ta trồng hàng tấn rau thông thường và hữu cơ để xuất khẩu trong những nhà kính rộng lớn sử dụng rất nhiều năng lượng.

Có phải cái gì "hữu cơ" cũng tốt?

Và có nhiều tác động đến môi trường, chẳng hạn như phát thải khí nhà kính cao hơn đáng kể. Và, bởi vì nhu cầu ngày càng tăng, ta không thể chỉ phụ thuộc đến sản xuất trong nước, thương mại toàn cầu và thực phẩm hữu cơ cũng đang tăng lên.

Khi chuỗi cung ứng ngày càng trở nên phức tạp hơn, để làm cho tất cả các loại thực phẩm trở nên “hữu cơ” hơn, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng hữu cơ và các quy định trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Điều này đã dẫn đến các vụ lừa đảo nơi thực phẩm thông thường được dán nhãn và bán như sản phẩm hữu cơ đắt tiền. Nhưng, thực phẩm hữu cơ so với thực phẩm thông thường thậm chí không phải là một cuộc thảo luận khách quan.

Hữu cơ không chỉ đơn giản là một phương pháp sản xuất. Đối với nhiều người, đó là một hệ tư tưởng. Mua sản phẩm hữu cơ vì cảm thấy đúng. Mọi người đều muốn làm điều đúng đắn cho sức khỏe của con cái họ, và làm thế giới trở nên tốt đẹp hơn.

Tuy nhiên, bản năng của chúng ta khi nghĩ về sản phẩm hữu cơ là tốt, và sản phẩm thông thường là xấu, khiến chúng ta khó có thể đưa ra được quyết định hợp lý nhất. Giải pháp là ngừng nhìn nhận sản phẩm hữu cơ mà chối bỏ sản phẩm thông thường. Cả hai đều có ưu và nhược điểm, và cách tốt nhất để sản xuất thực phẩm lành mạnh hiệu quả sẽ là sự kết hợp các đặc tính tốt nhất của chúng.

Và, đối với nhu cầu mua sắm cá nhân của bạn, bạn nên mua loại thực phẩm gì phụ thuộc vào những gì bạn mong đợi từ nó. Nếu bạn chỉ đơn giản muốn ăn uống lành mạnh, bạn nên mua nhiều trái cây và rau quả, không nhất thiết là hữu cơ. Nếu mối quan tâm của bạn là cho môi trường, vậy thì mua sản phẩm hữu cơ sẽ không giải quyết vấn đề này cho bạn. Lựa chọn dễ dàng nhất, là mua thực phẩm tại địa phương theo mùa. Về cơ bản, thực phẩm theo mùa mới là sản phẩm hữu cơ thực sự.

Tóm lại, cái mác hữu cơ chỉ là một thông báo phương thức sản xuất, chứ không phải là để xác nhận thực phẩm an toàn hay là giải pháp tốt nhất cho chế độ ăn uống của bạn. Những thứ bạn ăn quan trọng hơn nhiều so với cách nó được sản xuất.

Theo: Kurzgesagt – In a Nutshell 

%d bloggers like this: