Đừng dùng cái gọi là thiện ý để ép buộc người khác

Có phải bạn sống rất ấm ức vì không muốn làm tổn thương người này, người kia?

Có phải bạn luôn gặp phải những chỉ trích ngoài dự đoán?

Có phải bạn muốn thoát khỏi hoàn cảnh khốn khó nào đó nhưng lại bất lực?

Đừng dùng cái gọi là thiện ý để cưỡng ép người khác

Mọi nỗi bất hạnh của bạn, có lẽ đều vì “đứa trẻ bên trong” bạn đang dồi dào tinh lực nhưng lại quá nhỏ bé yếu ớt. Nó không có chuyện gì làm, nhàn rỗi đành chơi trò “làm điều thiện giúp người”.

Thế là, bạn quen với việc liên hệ từng lời nói, việc làm của người khác với nguyên tắc của mình, chuyện gì cũng nghĩ thay người ta, chuyện gì cũng có ý tốt chỉ bảo. Đồng thời, lại muốn từ đó tìm kiếm sự công nhận, nếu không ai phản hồi như bạn mong muốn, bạn liền cảm thấy cả thế giới đều không hiểu bạn, bạn trao đi ngần ấy lòng tốt mà chỉ nhận lại đau khổ và chỉ trích.

Bạn chỉ biết một lối sống này. Chỉ có như vậy, khi giao thiệp với người khác, tinh lực dồi dào của đứa trẻ bên trong bạn mới có chỗ trút ra. Song bạn không hiểu làm vậy lại kéo mình vào bể khổ vô tận.

Nói chuyện này khiến tôi nhớ đến một cô vợ điển hình mà mình thường xuyên tiếp xúc. Phải nói rằng, cô quả là người phụ nữ chất phác cần cù, tài đức, tốt bụng, tiết hạnh và thông minh.

Cô tài đức, vì xưa nay không ngại vất vả, một mình gánh vác trách nhiệm chăm sóc mẹ chồng ốm yếu, nuôi dạy con thơ, chưa bao giờ vì những cơ cực trong cuộc sống mà nảy ý từ bỏ.

Cô hết sức tốt bụng, bất kể ai nhờ giúp đỡ, chỉ cần không quá bận cô đều nhận lời, miễn là khả năng cho phép cô sẽ hết lòng.

Cả đời cô chỉ có một người đàn ông, dù với vẻ ngoài thanh tú đoan trang, xung quanh cô luôn dập dìu những người đàn ông giỏi giang, nhưng cô vẫn chỉ một lòng ở bên chồng.

Cô thực sự thông minh, chỉ cần nhìn cô làm việc sẽ thấy rõ điều đó. Cô không học cao, nhưng có thể kèm cặp bài vở cấp hai của con; những vấn đề người khác vật vã mãi không giải quyết được, cô chỉ cần suy nghĩ một lát là tìm ra cách ngay.

Cô còn viết chữ đẹp, nấu ăn ngon, thêu thùa giỏi…. Cả những việc nhiều phụ nữ không làm được, cô đều làm được.

Nhưng bạn hoàn toàn không thể ngờ, trong gia đình, người phụ nữ này lại sắm vai kẻ bị mẹ chồng ghét, chồng chán, con không ưa. Nếu không chung sống với cô thị thật sự khó mà tưởng tượng, người phụ nữ ưu tú là thế sao lại không có duyên với hạnh phúc, sao lại sống ấm ức như vậy?

Đừng dùng cái gọi là thiện ý để cưỡng ép người khác

Người từng tiếp xúc với cô sẽ thấy, cô giống như người phụ nữ nhận nuôi năm đứa trẻ trong “Kẻ trộm sách”, tốt bụng, nhưng lại có một khả năng kỳ lạ – làm phật lòng tất cả mọi người mình quen biết. Có lẽ là vì, chuyện gì cô cũng khăng khăng áp đặt nguyên tắc xử sự của mình, sau đó lời đánh giá về sự việc vốn rất tốt liền trở thành “góp ý mang tính xây dựng”.

Chẳng hạn, chồng kiếm được chút tiền, hân hoan mua chô cô chiếc áo lại bị cô cằn nhằn cả buổi, không phải cô chê áo xấu, mà cho rằng chồng không nên tiêu tiền bừa bãi vì mình, tình yêu và lòng quan tâm tha thiết của chồng chỉ nhận lại chỉ trích, trách móc và bắt bẻ. Con thi đứng đầu báo tin vui với cô, cô lập tức nghiêm túc nhắc nhở con không được kiêu ngạo, lần này mới đứng đầu lớp thôi, bạn xx đứng đầu toàn trường kia kìa. 

“Cái gai” đáng thương này sống trong thế giới “sai chỗ” của mình, không ngừng vất vả cho đi, không ngừng bày tỏ ý tốt, song lại liên tục nhận lấy tổn thương không đáng có.

Mãi đến giờ, cô vẫn không lý giải nổi vì sao không ai hiểu cho mình. Cô cảm thấy mình không muốn làm tổn thương ai, lời ăn tiếng nói cũng không có vấn đề gì.

Điểm này là thật, những lời cô nói nếu chỉ đơn thuần xét về nội dung, quả thật không có tính công kích. Vấn đề nằm ở chỗ, trong thế giới quan của cô, dường như chỉ cần xuất phát từ ý tốt, thì người khác nên tiếp nhận mọi điều mà cô bày tỏ. 

Nếu thật sự vì thế mà làm tổn thương người khác, cô lại cho rằng mình vốn có ý tốt, không đáng bị oán giận. Cô không thể đứng trên lập trường của người khác để cảm nhận tổn thương mà mình gây ra cho họ. Nhiều lúc, những tổn thương mà này đơn thuần bắt nguồn từ chính “bổn phận đạo đức” theo sau ý tốt của cô hoặc “sự góp ý” trong ý tốt mà cô bày tỏ. 

Ai đó từng nói rằng trong giao tiếp, cảm xúc chiếm 70%, nội dung chỉ chiếm 30%. Tôi rất tán thành tỷ lệ này.

Nhiều lúc sở dĩ “cái gai” khiến người khác cảm thấy có “gai”, không phải vì hành động của họ gây nên tổn thương nặng nề, mà là vì trong cảm xúc dẫn đến những hành động đó tiết lộ khuynh hướng công kích nặng nề. 

Giống như bậc thầy truyền cảm hứng Marden từng lấy ví dụ, nếu chúng ta cầm một khúc xương vừa chửi mắng vừa gọi chó đến ăn, chắc chắn nó sẽ sợ hãi bỏ chạy. Nếu chúng ta nói với giọng dịu dàng, thân thiết: “Qua đây, tao sẽ đập chết mày”, thì nó lại chạy tới.

Chân lý duy nhất trên thế gian là, bạn phóng chiếu thứ gì ra thế giới, thế giới sẽ đáp trả bạn thứ tương tự. Nếu thứ bạn phóng ra là trách móc, thứ nhận được tất nhiên là chỉ trích; nếu thứ bạn phóng ra là phê phán, thứ nhận được ắt hẳn là phản bác; nếu thứ bạn phóng ra là công kích, thứ nhận được chắc chắn là chống đối.

Chúng ta phải hiểu rằng, mỗi cuộc đời đều có thể có khiếm khuyết, không cần phải so đo với người bên cạnh; mỗi lối sống đều có niềm vui riêng, không cần phải rập khuôn máy móc.

Khi một người cảm thấy cả thế giới đều chĩa mũi dùi vào mình, việc nên làm nhất không phải là trách móc người khác, mà là kiểm điểm bản thân, ngẫm xem phải chăng mình không thể chung sống thuận hòa với thế giới này. 

Trích sách “Sự tử tế của bạn, cần phải có thêm đôi phần sắc sảo”

Leave a Reply

%d bloggers like this: