Hãy giữ vững khoảng cách thân mật của bạn

Khi thảo luận hình học Riemann với một học giả, tôi đã hỏi ông: Bản chất của số là gì? 

Trả lời: Một trong những bản chất mà số phản ánh tất nhiên là giới hạn. “1+1=2” không phải là cộng gộp hai thứ giống hệt nhau, mà là cộng hai vật có giới hạn vào với nhau; nếu không có khác biệt, con số 1 và con số 2 sẽ mất đi ý nghĩa của số.

Tương tự như không bao giờ có 2 chiếc lá giống hệt nhau. Nền giáo dục nhận được ban đầu khác nhau, trải nghiệm tuổi thơ khác nhau, đương nhiên niềm tin sẽ khác nhau, góc độ nhìn nhận vấn đề và phương pháp giải quyết vấn đề cũng có muôn vàn khác biệt.

Hãy giữ vững khoảng cách thân mật của bạn

Người có ý thức rõ ràng về ranh giới sẽ ý thức được sự khác nhau này và tôn trọng nó. Còn người có cảm giác giới hạn mơ hồ khi đối diện với sự khác biệt hành vi giữa đôi bên sẽ thấy vô cùng đau khổ:

“Sao anh làm như vậy?”

“Sao anh có thể đối với tôi như vậy?”

“Sao anh có ý nghĩ này?”

Tư duy rập khuôn khi tâm trí chưa chín chắn khiến họ không hiểu được vì sao người khác không thể làm theo cách nghĩ của mình. Do tự cho mình là trung tâm theo thói quen, chứ không tìm hiểu và chấp nhận giới hạn của đôi bên, nên họ khó chấp nhận sự khác biệt, luôn cho rằng cách làm của người khác không đúng. Thế là họ “vượt quá phận sự”, xâm phạm ranh giới của người khác.

Thật ra, trong cuộc sống chỉ có 3 việc: chuyện của mình, chuyện của người khác và chuyện của ông Trời. Phải biết rằng, bạn chỉ cần làm tốt chuyện của mình, chuyện của ông trời bạn không quản nổi, chuyện của người khác không liên quan đến bạn.

Người có ý thức giới hạn mơ hồ rất hay tùy tiện bình luận, tùy tiện truyền bá thông tin mà không thực sự đầu tư suy nghĩ, quen dùng các ví dụ cực đoan để thuyết minh quan điểm, chứ không dùng suy luận để chứng minh quan điểm. 

Mỗi sinh mệnh, tùy theo trải nghiệm của chính mình, đều có những thể nghiệm không giống nhau, không thể sao chép, cũng vì thế có một hệ nhận thức hoàn toàn khác biệt.

Chúng ta quen xuất phát từ góc độ của mình để suy đoán, nghiền ngẫm, đánh giá người khác mà hoàn toàn quên rằng, đối phương có thể nghiệm, có hệ thống nhận thức hoàn toàn khác với chúng ta. Do đó, cho dù chúng ta đứng ở vị trí của người đó để suy xét thì cũng không thể thông qua tư duy lý tính mà biết chính xác cảm nhận và hệ thống nhận thức của đối phương, từ đó dẫn đến sai lầm nhận thức trong nhiều mối quan hệ giữa người với người.

Sở dĩ phần lớn mọi người sống cuộc đời bình thường (chủ yếu là vô vi) nhưng lại không hưởng thụ được niềm vui trong sự bình thường, là vì thiếu thường thức và khả năng nhận thức tối thiểu. Hầu như họ đều là tổng hòa những mâu thuẫn: vừa tự đại vừa tự ti, lực bất tòng tâm, tầm nhìn nông cạn, ước mơ viển vông, quá nhiều tiêu chuẩn. Có lúc muốn ăn gắp bỏ cho người, có lúc không muốn ăn cũng gắp bỏ cho người, tâm cơ thâm trầm mà lại hời hợt ngây thơ…

Vì đánh đồng việc thừa nhận đạo lý là đúng với việc hiểu được bản thân đạo lý, dẫn đến tình huống “hiểu rất nhiều đạo lý vẫn không thể sống tốt đời này.”

Vì thiếu ý thức về ranh giới nên không tôn trọng lựa chọn của người khác, thế là khi gặp tình huống người khác không cảm kích hoặc không chịu phục, ta thường phải trả giá vì sự tự cho là đúng của bản thân. Cũng vì luôn trả giá vì người khác, sau đó lại có rất nhiều “cái giá” chúng ta trông chờ người khác đến “trả”, nên đã nếm nhiều “trái đắng” trong quan hệ giữa người với người.

Thật ra những ấm ức mà bạn phải chịu chẳng qua đang nói lên một điều: bạn có thể tránh khỏi những cảnh ngộ đó. Điều chúng ta có thể làm là giữ khoảng cách thân mật, không xâm phạm giới hạn của người khác, chịu trách nhiệm về hành vi của mình và trả giá cho sự lựa chọn của bản thân.

Phát hiện lại bản thân, xác lập ranh giới cái tôi, độc lập trưởng thành.

Đây đúng là một việc rất khó. Vì toàn bộ logic hành vi của chúng ta đều đã ăn sâu vào hệ thống ý thức, muốn thay đổi hệ thống ý thức đã có, chúng ta buộc phải đập vỡ quan niệm cố hữu rồi xây lại.

Tôi nghĩ, chẳng ai thích làm chuyện như vậy cả. Phải phủ định hết tất cả những điều trước đây mình cho là lẽ đương nhiên, phúc lợi và quyền hạn vốn được hưởng, hệt như phải nghiền nát bản thân, sau đó ghép lại.

Nhưng cho dù khó cách mấy, nếu hy vọng tương lai sống hạnh phúc hơn, chúng ta vẫn phải đập đi xây lại cái tôi của chính mình.

Nói đến đây, tôi cảm thấy cần phải viết một vài điều mang tính tổng kết như sau. Vì tôi cho rằng:

1. Con người ta có quyền vùng vẫy trong đau khổ, không có quy định nào yêu cầu tất cả mọi người đều phải vui vẻ, bởi vì ý nghĩa cuối cùng của nỗi đau đối với bản năng con người, chẳng qua là lựa chọn giữa hai cái hại nặng và nhẹ, nếu chọn nỗi đau A có thể tránh được nỗi đau B lớn hơn thì người đó hoàn toàn có thể lựa chọn A.

2. Đời người mấy mươi năm như mộng ảo, chuyện xưa như mây khói thoảng qua, nhưng cảm nhận ở hiện tại và mong đợi đối với tương lai vẫn khiến chúng ta theo đuổi nhiều cảm giác hạnh phúc và vui vẻ hơn, những điều tôi viết có thể cung cấp cho họ đôi chút tham khảo từ một góc độ nào đó.

3. Là người tốt bụng, tôi có quyền lựa chọn chuyện mình thích làm mà không làm tổn thương người khác.

Hãy giữ vững khoảng cách thân mật của bạn

Vậy, nên làm thế nào để giữ được khoảng cách thân mật đồng thời có thể xây dựng cái tôi của bản thân? 

1. Thôi để tâm quá mức đến các mối quan hệ thân thiết, học cách tìm kiếm chỗ dựa và sự khẳng định ở bản thân, cho dù điều này có thể vấp phải sự phản đối và chỉ trích của người khác. Nói cách khác, bạn nên học cách giữ vững quan điểm của mình, không miễn cưỡng chiều theo hoặc bấu víu vào cảm xúc hay lựa chọn của ai đó.

2. Phải luôn nhắc nhở bản thân về mặt trái của tư duy theo quán tính, sẵn sàng vượt ra khỏi cái tôi, tự kiểm điểm lời nói và việc làm, đừng vì cảm nhận ngắn ngủi mà lập tức khẳng định hay phủ định điều gì đó. Đừng vì nhất thời không nhìn thấy hậu quả xấu thì cảm thấy không cần thay đổi.

3. Bạn phải hiểu, người ưu tú đều là người có khả năng cố gắng thay đổi bản thân để trở nên ưu tú hơn trong vô thức.

4. Hiểu lầm và không được thấu hiểu là chuyện bình thường, đừng ép người khác hiểu mình, cũng đừng ép mình lấy lòng người khác.

5. Ý nghĩa của câu “Mọi chuyện đều có khả năng” là một giây sau khi sự việc xảy ra đều là lẽ đương nhiên, dù gặp phải thị phi hay được thăng chức, bị ốm hay trúng thưởng, thất vọng hay mừng vui….. Ý tôi là khi bạn rơi xuống giếng, bạn bè thân thích có thể sẽ cứu bạn, cũng có thể lựa chọn đi vòng qua, thậm chí ném đá xuống giếng, những chuyện này đều rất bình thường.

Bạn phải phối hợp ăn ý với ông trời, trời đổ mưa thì che ô ra ngoài. Tàn khốc mới là thanh xuân, chịu khổ mới là đời người.

6. Khi bạn có thể thản nhiên chấp nhận tất cả, nhận thức mọi thức một cách khách quan, hãy coi trọng lời hứa và học cách từ chối người khác. Kẻ không biết từ chối người khác thông thường sẽ đồng ý quá nhiều việc mà không làm được, sau đó bản thân cảm thấy áy náy, cảm thấy làm người khác thất vọng….

7. Tự đặt ra giới hạn khoảng cách thân thiết của bản thân, đừng vượt quá phận sự, cũng đừng “bị vượt quá phận sự”, lựa chọn của người khác không liên quan đến bạn, con người ta có quyền phạm lỗi hoặc đau khổ, bạn, tôi, cô ấy (anh ấy) đều như nhau. 

Yêu thương là trao đi sự quan tâm giúp đỡ, thẳng thắn bày tỏ quan điểm của mình, sau đó chân thành nói với người mình quan tâm và người quan tâm mình rằng: Khi cậu không cần, tôi nhất định không làm phiền; khi cậu cần, tôi luôn luôn có mặt.

8. Chuyện bản thân muốn làm, chỉ có thể tự mình làm, không thể mượn tay người khác. Đương nhiên, nếu bạn muốn hiểu ý nghĩa 2 từ “thất vọng” và “tuyệt vọng” thì có thể thử làm như vậy. 

Chuyện đời hay việc riêng của người khác, chúng ta không có quyền can thiệp, chỉ có thể góp ý hoặc chấp nhận. Dĩ nhiên, nếu bạn muốn làm mối quan hệ xấu đi thì có thể thử xem.

Trích sách “Sự tử tế của bạn, cần phải có thêm đôi phần sắc sảo”

Ảnh: pinterest

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

%d bloggers like this: