Thế giới vốn phức tạp hơn ta thấy

 “Chó yêu Hồ ly sâu nặng. Chúng thường chơi đùa với nhau. Rồi một ngày, cả hai gặp phải Thần chết. Thần chết nói: 

  • Trong hai ngươi, chỉ có một người được sống, hai ngươi hãy oẳn tù tì đi, ai thua sẽ phải chết.

Cuối cùng Hồ ly chết. Chó khóc lóc ôm Hồ Ly đã chết nằm yên lặng trong lòng:

  • Đã nói là cả hai sẽ cùng ra búa, tại sao trong khi ta ra kéo thì ngươi lại ra bao?”

Hóa ra Chó muốn thua để Hồ ly được sống, tưởng rằng Hồ ly sẽ ra búa nên Chó ra kéo, nhưng không ngờ Hồ ly lại ra bao. Cuối cùng, tất nhiên là Chó đã thắng.

……….

Nghe câu chuyện này đa phần chúng ta đều cho rằng đó là hiện thực lòng người trong xã hội. Chân lý lúc nào cũng thuộc về kẻ lương thiện, bởi vậy khi ta hãm hại người khác cũng đồng nghĩa với hãm hại bản thân mình, đó là lí do Hồ ly thua cuộc. Hồ ly thì ích kỉ, còn Chó lại quá ngốc nghếch. Thế nhưng, bạn có bao giờ nghĩ bí mật là thứ dễ bị thời gian vùi lấp. Phải chăng chính Hồ ly mới đang cố tình để mình thua, bởi nó biết rằng Chó sẽ nhường nó, biết Chó sẽ ra kéo, nên nó quyết định ra bao. Hành động ấy bắt nguồn từ việc quá yêu và hiểu Chó, hơn ai hết Hồ ly cũng tha thiết muốn Chó được sống.

Thế giới vốn phức tạp hơn ta thấy

Mọi điều xảy ra trong cuộc sống có lẽ đều giống như câu chuyện của Chó và Hồ ly, còn bạn và tôi chính là độc giả. Hầu hết mỗi chúng ta, dù không cố tình, nhưng đôi khi lại vấp phải một sai lầm là sống quá vội. Vội đến độ vừa nghe hay chứng kiến một điều gì đó, chưa kịp tìm hiểu thấu đáo đã vội vàng kết luận và đánh giá. Chúng ta đã quên mất rằng: Một nửa cái bánh mì vẫn là bánh mì nhưng một nửa sự thật thì không phải là sự thật” (Ngạn ngữ).

Sự vận động trong thế giới này vốn không hề đơn giản như một cộng một bằng hai. Thế giới thì bao la, tầm nhìn của ta lại hạn hẹp. Có nhiều điều tận mắt thấy, tận tai nghe, vẫn chưa chắc là sự thật. Mọi chuyện đều có góc khuất phía sau của nó, cũng như mỗi người sống đều có một hoàn cảnh, một số phận khác nhau. Đừng vội đánh giá, đừng vội phán xét vì đơn giản chúng ta là người ngoài cuộc. Người ta không tốt hay xấu chỉ vì một hành động và ta không thể yêu hay ghét bất cứ thứ gì trước khi thấu hiểu nó.

Chúng ta thường có thói quen mong muốn thế giới này vận hành theo cách mình suy nghĩ. Mỗi người lớn lên với một trải nghiệm, kinh nghiệm, kiến thức riêng. Bởi vậy, chúng ta có khuynh hướng cho rằng suy nghĩ của mình là đúng. Người đeo cặp kính màu hồng sẽ khó nhìn đời với con mắt màu xanh. Đây cũng chính là lý do mà chúng ta dễ dàng áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác, để rồi thói quen đánh giá, phán xét vội vàng hình thành. Chẳng ít người cho mình có cái quyền được phán xét người khác, nhìn vào đâu cũng thấy sự đáng ghét, khó ưa mà chẳng biết rằng đôi khi phán xét người khác chính là đang tự đánh giá chính bản thân mình.

Người hay mỉm cười, không hẳn là người vô tư mà họ đã trải qua nhiều sóng gió và biến cố. Đối với họ, đau khổ không nhất thiết phải than vãn, cũng không nhất thiết phải dùng nước mắt để nói rõ với đời. Người luôn im lặng trước những lời đàm tiếu, vu khống, không phải hèn nhát, sợ hãi mà họ muốn dùng hành động để chứng minh. Người thích chủ động thanh toán tiền, không phải bởi họ dư dả, thực ra họ xem trọng tình bạn hơn tiền bạc. Người tình nguyện nhận nhiều việc về mình, không phải bởi vì ngốc, mà họ hiểu được ý nghĩa của trách nhiệm. Người xin lỗi trước, không hẳn vì sai, mà vì hiểu được sự trân quý của người bên cạnh. Người tình nguyện giúp đỡ người khác, không phải vì cả nể, mà vì họ thật sự xem đối phương là bạn.… Vậy đó, phải biết đặt mình vào vị trí của người khác, mới thấy có nhiều điều vốn không đơn giản như bạn tưởng.

Thế giới vốn phức tạp hơn ta thấy

Liệu chúng ta có còn nhớ tới hình ảnh người đàn bà hàng chài thô kệch, xấu xí trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của nhà văn Nguyễn Minh Châu? Một người đàn bà vất vả, lam lũ, là nạn nhân của bạo lực gia đình với những trận đòn man rợ của gã chồng nát rượu. Đa phần độc giả ban đầu đều giống như họa sĩ Phùng và chánh án Đẩu, cho rằng người đàn bà quá đỗi cam chịu và có phần ngu muội khi không dám bỏ chồng. Thế nhưng mấy ai đủ tỉnh táo để nhận ra lý do thực sự phía sau?

Chị không bỏ chồng bởi lẽ cuộc sống trên thuyền cần một người đàn ông để chèo chống lúc phong ba, đối với chị “đàn bà ở thuyền phải sống cho con chứ không thể sống cho mình”. Và dù bị đánh đập, hành hạ bao nhiêu thì chị vẫn cảm thông với những khó khăn của chồng, bởi suy cho cùng nguyên nhân của tất cả mọi chuyện cũng đều bắt nguồn từ hai chữ “nghèo” và “khổ”. Phía sau sự thất học, quê mùa, người đàn bà làng chài vẫn là người phụ nữ sâu sắc và thấu hiểu lẽ đời. Lí lẽ của chị là lí lẽ của con người từng trải bao sóng gió, khó khăn, không chỉ khiến Đẩu, Phùng mà còn khiến tất cả chúng ta phải ngạc nhiên, cảm phục.

Một người nữa mà tôi muốn nhắc tới đó là Khổng Tử. Bậc hiền nhân Khổng Tử cũng đã từng than trách bản thân suýt trở thành kẻ hồ đồ khi ngỡ rằng học trò của mình đã lén ăn vụng thầy, vụng bạn. Thế nhưng sự thật là trong lúc nấu cơm, bụi và bồ hóng chẳng may rơi xuống, cậu học trò định xới cơm bỏ đi, nhưng nghĩ lại cơm thì ít, anh em lại đông, nếu bỏ lớp cơm bẩn sẽ làm mất một phần ăn, anh em hẳn phải ăn ít lại. Vì thế cậu đã mạn phép ăn trước phần cơm bẩn ấy, còn phần cơm sạch để dâng thầy và mọi người. 

Thế giới vốn to hơn bạn nghĩ, và những điều xảy ra không đơn giản như bạn tưởng. Có ai dám khẳng định tri thức của mình là cuốn bách khoa toàn thư luôn cập nhật? Có ai dám khẳng định mình luôn nhìn nhận thấu đáo mọi vấn đề

“Người khiếm thị thì rất đông

Còn voi chỉ có một

Ai cũng cho mình đúng

Đúng sai thật bất đồng”.

Thế giới vốn phức tạp hơn ta thấy

Chúng ta tuy không phải là những người khiếm thị nhưng tầm nhìn lại dễ bị che lấp. Con voi to là thế, nhưng nếu sờ vòi thì chỉ thấy như cái quạt, sờ đuôi chỉ thấy như sợi dây thừng, … Cái sai của ta là chỉ nhìn nhận vấn đề một cách phiến diện, chủ quan và vội vàng cho mình là đúng. Tưởng rằng là một mặt phẳng, nhưng thực chất lại là cả khối lập phương, tưởng là hình tròn nhưng thực ra là cả một khối trụ. Vấn đề chính là nằm ở góc nhìn. Vạn vật trong thế giới này vô cùng phong phú, đa dạng, thời thế lại luôn vận động, biến đổi, nếu không có cái nhìn vận động, không nhanh nhạy trong việc nhận diện vấn đề thì chúng ta sẽ mãi là những kẻ bảo thủ mà thôi.

Càng trải nghiệm cuộc sống, chúng ta sẽ càng ngộ ra nhiều điều quý giá. Mọi sự trong đời đúng sai như nào không phải chỉ nhìn qua là biết. Có hàng vạn nỗi đau mà một người phải nếm trải, thống khổ nào cũng không hề dễ chịu, đôi khi nó còn làm con người ta trở nên đổi thay. Con sóng cuộc đời không hề dễ dàng với bất cứ ai, vậy nên chúng ta đừng vội phán xét, đừng làm tổn thương bất cứ ai khi chưa biết rõ về họ. Lời nói cũng có thể giết người, đó là sự thật.

Tác giả: Dương Thị Thanh Nhàn

%d bloggers like this: